Günümüzde internete erişilebilirliğin kolaylaşması, buna bağlı olarak internetin yaygınlaşmasıyla birlikte ticari hayatta da bir dönüşüm yaşanmış olup; internet hedef kitlelerine ulaşmak isteyen ticaret hayatının oyuncuları için cazip ve etkili bir araç haline gelmiştir. Klasik mecra reklamcılığındansa internet ve sosyal medya aracılığı ile yapılan reklamlar tercih edilir olmuştur. Bu gelişmeler çerçevesinde çeşitli alt dalları bulunan dijital reklamcılık yaygınlaşmış ve devletlerin dikkatini çekecek düzeye ulaşmıştır. Bu zamana kadar dijital reklamcılığın tercih edilmesinde önemli bir faktör olan vergisiz uygulama 01.01.2019 tarihinde son bulmuş ve internet ortamında verilen reklam hizmetleri de vergi kapsamına alınmıştır.

18 Aralık 2018 tarihli ve 476  sayılı  Cumhurbaşkanı  Kararnamesinde, internet ortamında verilen reklam hizmetlerinden alınan ücretlere vergi uygulanacağı karara bağlanmıştır. Buna göre bu  hizmetlere  ilişkin  olarak  hizmeti  verenlere  veya  internet  ortamında reklam hizmeti verilmesine aracılık edenlere yapılan ödemelerden, ödeme yapılan  kişilerin  mükellef  olup  olmamasına  bakılmaksızın  %15 oranında vergi  kesintisi yapılacaktır. Asıl hizmet sunucusunun veya bu hizmetlere aracılık edenlerin, tüzel kişi ve ülkemizde tam mükellef olması halinde vergi kesintisi oranı %0 olarak uygulanacaktır. Böylece yalnızca internet ortamında reklam hizmeti verenlere yapılan ödemeler üzerinden değil, bu hizmetin verilmesine aracılık edenlere yapılan ödemeler üzerinden de vergi kesintisi yapılacaktır. Söz konusu vergi kesintisi uygulaması ülkemizde 01.01.2019 tarihinden itibaren uygulanmaktadır.

İNTERNET REKLAMLARINA VERGİ UYGULAMASINDAKİ AMAÇ

Bu uygulamanın amaçları arasında, haksız rekabetin engellenmesi, vergi kaybının önüne geçilmesi, yurt dışı firmaların Türkiye’de şirketleşmesinin sağlanması gibi nedenleri saymak mümkündür. Özellikle Türkiye gibi e-ticaret sektörünün her yıl ciddi büyüme gösterdiği bir pazarda bu uygulamanın kritik bir önemi bulunmaktadır. Nitekim IAB Türkiye‘nin yaptığı Dijital Reklamın Ekonomiye Katkısı Araştırması, dijital reklama yapılan her 1 TL’lik yatırımın milli gelire 17,2 TL olarak yansıdığını ortaya koymuştur.

YABANCI ÜLKELERDE İNTERNET REKLAMCILIĞININ VERGİLENDİRİLMESİ

Dijital reklamcılığın yaygınlaşması ve yurtdışı merkezli dev internet şirketlerinin elde ettiği ciddi miktardaki gelirin vergilendirilmesi problemi yalnızca ülkemizde değil pek çok ülkede gündemdedir. Nitekim kimi ülkeler Türkiye gibi bu konuda çoktan yerel mevzuatlarında gerekli düzenlemeleri yaparak konuya el atmakla, kimileri ise uluslar üstü organizasyonlar aracılığıyla bölgesel veya küresel yeknesaklık sağlayarak  konunun düzenlenmesi için çalışmalarla bu alandaki ilgilerini ortaya koymuşlardır. Özellikle Fransa, Avrupa Birliği düzeyinde bir vergi uygulaması yapılması için ciddi çaba sarf etmiş ve bu  yönde çeşitli teklifler (gelirlerin vergilendirilmesi yerine dijital reklam satışlarının vergilendirilmesi gibi) hazırlamışlardır. Ancak bu çabaların bazı Avrupa Birliği Üye Devletlerince dirençle karşılandığı söylenebilir. (İrlanda, Lüksemburg ve İskandinav ülkeleri, halihazırda hazırlanan önerilere itiraz eden ülkeler arasındadır.) Ancak yine de yapılan tekliflerin 2021 yılında yürürlüğe girebilmesi için Mart 2019’a kadar kabul edilmesi yönünde çağrılar yapılmaktadır. Uluslar üstü organizasyonlar seviyesinde bu uygulama değerlendirilene kadar ülkeler kendi yerel mevzuatlarında düzenleme yapmaktadırlar. Örneğin Fransa söz konusu şirketlere milyarlarca dolara mal olabilecek vergi kesintisi uygulamasını başlatmış ve dev internet şirketlerinin Fransız kaynaklı elde ettikleri gelirlere %3 oranında vergi kesintisi uygulanmasına karar vermiştir. İngiltere’de ise Nisan 2020 için planlanan dijital hizmet vergisi için adımlar atılmıştır. Birleşik Krallık kullanıcıları ile bağlantılı dijital reklamcılık için %2 oranında bir vergi kesintisi uygulaması planlanmaktadır. İngiltere’deki bu uygulamanın uygun bir uluslar üstü vergi uygulaması çözümü bulunduğunda kaldırılacağı belirtilmiştir. İngiltere ve Fransa’da yapılan bu uygulamanın dijital dönemde vergilendirme konusunda ABD ve OECD tarafındaki baskıyı artıracağı aşikardır. Nitekim OECD tarafından dijitalleşmeden kaynaklanan vergi zorlukları ile ilgili geçici bir rapor yayınlanmıştır ve OECD üyelerinin 2020 yılına kadar dijital ekonominin vergilendirilmesi konusunda mutabık kalınan bir yaklaşım bulmaya karar verdikleri bildirilmiştir.

UYGULAMANIN REKLAM VEREN E-TİCARET FİRMALARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

İnternet reklamlarına vergi kesintisi uygulamasının ülkemizde olduğu gibi pek çok ülkede gündemde olması ve hatta yerel düzenlemelerle kesintilerin uygulanmaya başlanması ile bu alanda hizmet verenlerin vergilendirilmesi amaçlanmaktadır. Esasen reklam veren firmalar Türkiye’de şirketleşmedikçe, bu vergi, reklam satın alanların katlanmakla yükümlü oldukları ve maliyetlerine yansıtmak zorunda kaldıkları bir vergi olacaktır. Çifte verilendirilme konularında da bazı tartışmalar bulunmaktadır. E-ticaret sektörü ölçek ekonomisine ihtiyaç duymaktadır. Türkiye’de E-ticaret şirketleri potansiyeline rağmen, henüz büyüme sürecinin başındadır. E-ticaretin geliştirilmesi ve uluslararası pazarda rekabetçi hale gelmesi Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından desteklenmektedir. Diğer yandan, e-ticaret ortamında yapılan bu düzenlemenin e-ticaret şirketlerini olumsuz yönde etkileyebileceği düşünülmektedir.

Av. Bora Gemicioğlu

Av. Tuğçe Bursalı